اين مطلب سبب شد كه آنان را در مناطق گوناگون به نام‌هاى متفاوتى بخوانند ؛ خواجه نظام الملك در اين‌باره نوشته : « آنها را به هر شهرى و ولايتى به نامى مىخوانند ؛ به حلب و مصر اسماعيلى ، به قم و كاشان و طبرستان و سبزوار سبعى ، و به بغداد و ماوراء النهر قرمطى و به رى خلفى و به اصفهان . . . » « 1 » . قبل از تشكيل دولت فاطمى ، اسماعيليان كمتر به كوشش‌هاى سياسى مىپرداختند و بيشتر روى تبليغ و جذب و تربيت نيرو تمركز داشتند ، از اين‌رو شاهد سفر رهبران اسماعيلى از جمله محمد بن اسماعيل ، عبد الله بن محمد ، احمد بن عبد الله و حسين بن احمد به مناطقى چون رى ، نهاوند ، منطقه دماوند ، سوريه ، جبال قندهار ، نيشابور ، ديلم ، يمن ، همدان ، استانبول و آذربايجان هستيم كه در اين مناطق داعيان و مبلغان خويش را پراكنده مىكردند . « 2 » باتوجه به اين زمينه‌ها بود كه قرمطيان خود را به اسماعيليه منسوب كردند و با چنان گستردگى مىكوشيدند كه لشكريان عباسى نتوانستند آشوب آنان را خاموش كنند . « 3 » در سال 296 هجرى نيز دولت فاطمى براساس مذهب اسماعيلى در مغرب شكل گرفت و بخش گسترده‌اى از سرزمين‌هاى اسلامى را از قلمرو عباسيان خارج ساخت .

--> ( 1 ) . سياست‌نامه ، انتشارات علمى و فرهنگى ، تهران ، 1364 ه ، ص 311 . ( 2 ) . رجوع شود به : جعفريان ، رسول . تاريخ تشيّع در ايران از آغاز تا قرن هفتم هجرى ، سازمان تبليغات اسلامى ، قم ، چ پنجم ، 1377 ، ص 207 - 209 . ( 3 ) . مسعودى ، على بن الحسين . مروج الذهب ، منشورات مؤسسة الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، ط اولى ، 1411 ه - 1991 م ، ج 4 ، ص 297 .